Hoe hergebruik je vurenhout vlonderplanken voor andere tuinprojecten

Hendrik van Dijk

Ervaren houtexpert en vlonder specialist

Je staat op het punt je vlonder te vervangen. De planken liggen er al jaren en zijn mooi verweerd, maar voor een terras zijn ze net niet strak genoeg meer. Gooi je ze op de hoop? Zonde!

Vurenhout is een goudmijn voor creatieve tuiniers. Dit hout is licht, makkelijk te bewerken en heeft die warme, natuurlijke uitstraling waar iedere tuin beter van wordt.

In dit artikel laat ik je zien hoe je van die oude vurenhout vlonderplanken weer iets moois maakt, zonder dat je een professionele timmerman hoeft te zijn.

Waarom vurenhout een slimme keuze is (en blijft)

Vurenhout, oftewel grenen, is een van de meest gebruikte naaldhoutsoorten in Europa. Je herkent het aan de lichtgele kleur die in de zon langzaam verweert tot een stoer zilvergrijs.

Vooral Siberisch vurenhout is populair voor vlonders omdat het harder is dan Europees vurenhout en minder snel splintert. Het is licht van gewicht, wat het sjouwen en verwerken een stuk makkelijker maakt dan zwaar hardhout. Qua prijs is het erg vriendelijk; nieuwe vurenhout vlonderplanken kosten vaak tussen de €30 en €60 per vierkante meter, exclusief montage. Omdat het relatief goedkoop is, is de drempel om er zelf mee te klussen laag.

Is vurenhout buiten wel duurzaam genoeg?

Dit is de belangrijkste vraag die je jezelf moet stellen voordat je begint. Vurenhout is van nature niet de meest rotbestendige houtsoort.

Zonder bescherming kan het binnen enkele jaren worden aangetast door vocht en schimmels. Toch is het zeker geschikt voor buitenprojecten, mits je het slim aanpakt. Een onbehandelde vurenhout vlonder gaat vaak maar 5 tot 10 jaar mee, maar met een goede behandeling kun je dit makkelijk verlengen naar 15 tot 20 jaar.

De levensduur hangt af van de blootstelling aan regen en zon. Een schutting heeft bijvoorbeeld minder te lijden dan een vlonder die continu in contact staat met vocht.

Het verweerdingsproces is normaal en geeft het hout karakter, maar het mag niet doorslaan tot rot. Let bij het inspecteren van je oude planken goed op of het hout nog stevig aanvoelt of dat het zacht en sponzig is. Alleen planken die nog hard zijn, zijn geschikt voor hergebruik.

Stap voor stap: Voorbereiding is het halve werk

Hergebruik begint niet met zagen, maar met een goede inspectie. Je wilt immers niet dat je nieuwe project na een jaar al rotten is.

Inspectie en schoonmaken

Volg deze stappen om je oude vlonderplanken klaar te maken voor hun tweede leven.

Haal alle spijkers en schroeven uit de planken. Gebruik een magneet om zeker te weten dat er geen ijzerresten achterblijven die later roestvlekken geven. Controleer elke plank op rotte plekken.

Schuren en behandelen

Als je met een schroevendraaier makkelijk in het hout kunt prikken, is het tijd om die plank af te danken. Voor de goede planken: maak ze grondig schoon. Een hogedrukreiniger op een lage stand werkt snel, maar borstelen met groene zeep en water is veiliger voor het hout. Laat het hout daarna volledig drogen.

Dit kan enkele weken duren, afhankelijk van het weer. Zet de planken op een droge, geventileerde plek, bijvoorbeeld onder een afdak.

Als het hout droog is, is het tijd om te schuren. Oude verweerde planken kunnen splinters hebben die je huid openhalen.

Gebruik een schuurmachine met grof schuurpapier (korrel 80) om de grove oneffenheden weg te halen, en eindig met een fijnere korrel (korrel 120) voor een glad resultaat. Schuur altijd mee met de houtnerf. Om de levensduur te verlengen, is een behandeling essentieel. Je hebt verschillende opties:

• Olie: Lijnolie of Tung-olie dringt diep in het hout en voedt het van binnenuit. Het geeft een matte, natuurlijke uitstraling maar vereist onderhoud (ongeveer één keer per jaar).
• beits: Beits trekt in het hout en geeft kleur, terwijl de houtnerf zichtbaar blijft. Kies voor een transparante beits als je de natuurlijke grijze tint wilt behouden, of een dekkende beits voor meer kleur.
• Lak: Lak vormt een harde laag op het hout. Dit is duurzamer tegen krassen, maar als de lak breekt, kan vocht makkelijker binnendringen. Voor buitengebruik is een kwalitatieve buitenlak (zoals van Flexa of Sikkens) aan te raden.

Praktische projecten voor hergebruikt vurenhout

Nu je planken schoon en behandeld zijn, wordt het leuk. Hier zijn een paar projecten die perfect passen bij de afmetingen en eigenschappen van vlonderplanken.

Een stijlvolle schutting of erfafscheiding

Vlonderplanken zijn breder dan standaard schuttingplanken, wat zorgt voor een moderne en strakke uitstraling. Je kunt ze verticaal monteren voor een moderne look, of horizontaal voor een klassieke uitstraling. Gebruik stevige palen (bijvoorbeeld hardhout of geimpregneerd vurenhout) als ondersteuning en schroef de planken vast met RVS-schroeven om roestvlekken te voorkomen.

Tuinhuisjes en bergingen

Omdat vurenhout licht is, is de constructie makkelijker te verwerken dan zwaar hardhout.

Tuinmeubilair met karakter

Wil je een kleine opbergruimte bouwen voor je tuingereedschap? Oude vlonderplanken zijn ideaal voor de wanden. Ze zijn al behandeld (in ieder geval deels) en hebben een mooie breedte. Je kunt ze naadloos tegen elkaar plaatsen, wat ook helpt om je vurenhout vlonder begaanbaar voor een rollator te houden.

Gebruik dikke planken voor de vloer van een tuinhuisje, maar zorg dat je een goede fundering hebt (zoals betontegels of een hardhouten frame) om optrekkend vocht te voorkomen. Met een beetje timmermansvakmanschap maak je eenvoudig een bankje of een tafel.

Decoratieve accenten en moestuinbakken

Vurenhout is zacht genoeg om makkelijk te zagen, maar stevig genoeg om op te zitten. Een populaire trend is het maken van een houten bankje zonder schroeven, door middel van zwaluwstaartverbindingen, maar met RVS-schroeven kom je ook een heel eind. Schuur de randen iets af voor een comfortabel zitcomfort.

Omdat vurenhout relatief licht is, verplaats je je zelfgemaakte tuinmeubelen makkelijk. Voor de kleinere projecten kun je denken aan:

• Moestuinbakken: Gebruik de planken om vierkante bakken te maken. Let op: voor direct contact met aarde is vurenhout minder duurzaam. Gebruik daarom een binnenbak van plastic of lijmvrij vurenhout (zoals Douglas) voor de bodem, of zet de bak op pootjes.
• Opbergboxen: Maak een simpele kist voor je kussens of speelgoed. Een likje verf erover en je hebt een functioneel item.
• Wanddecoratie: Restjes planken? Zaag ze in diverse lengtes en bevestig ze als een abstracte muurdecoratie aan de schutting of tuinmuur.

Duurzaamheid: Is hergebruik echt beter?

Herbruik je vurenhout, of kies voor duurzaam behandeld vurenhout, dan lever je een directe bijdrage aan een beter milieu.

Je vermindert de vraag naar nieuw hout, wat zorgt voor minder kap van bossen. Daarnaast bespaar je de energie die nodig is voor het produceren en transporteren van nieuw hout.

Het is een circulaire gedachte: wat je al hebt, gebruik je opnieuw. Let wel op de behandeling. Kies waar mogelijk voor milieuvriendelijke producten, zoals beitsen en oliën op waterbasis of plantaardige oliën. Vermijd chemische verduurzaming (bijvoorbeeld met CCA) voor projecten waarbij je planten of kinderen in de buurt hebt.

Kostenoverzicht: Wat bespaar je?

De initiële aanschaf van nieuwe vlonderplanken is een aardige investering. Door ze te hergebruiken, bespaar je direct de aanschafkosten van nieuw hout voor je nieuwe project. Wat je wel kwijt bent, zijn de kosten voor nieuwe materialen:

• Schuurpapier en onderhoudsmiddelen (olie of beits): ca. €15 tot €30 per liter.
• Schroeven en ijzerwaren: afhankelijk van het project.

Als je zelf timmert, bespaar je honderden euro's aan arbeidskosten. Een nieuwe schutting van nieuw vurenhout kost al snel €50 tot €80 per meter inclusief materiaal.

Met hergebruikt hout ben je vaak nog geen €20 per meter kwijt aan nieuwe materialen.

Conclusie

Hergebruikte vurenhout vlonderplanken zijn veel meer dan alleen oud hout. Ze zijn een startpunt voor creatieve projecten die je tuin persoonlijker en duurzamer maken. Door het hout goed te prepareren en te kiezen voor de juiste behandeling, kun je jarenlang plezier hebben van je zelfgemaakte schutting, bank of moestuinbak.

Dus voordat je naar de stort rijdt, bekijk de planken nog eens goed en vergeet niet om de vlonderrand netjes af te werken.

Met een beetje zandpapier en een vleugje creativiteit tover je ze om tot de eyecatchers van je tuin.